Şimdi ve Burada (Alan Watts)

Şimdi ve Burada (Alan Watts)

1013
PAYLAŞ

Bir hayvanın mutlu olması için içinde bulunduğu anın keyifli olması yeterlidir. Fakat insan bununla asla yetinmez. Keyifli anılar ve beklentilerle ilgilidir daha çok, özellikle de beklentilerle. Bunları garanti altına aldıktan sonra berbat bir “şimdiye” katlanabilir. Bu garanti olmaksızın, anın hazzı ortasında kendini oldukça mutsuz hissedebilir.
İki hafta içinde ameliyat olması gerektiğini bilen bir insan düşünün. Bu süre içinde hiçbir fiziksel acı hissetmiyor, yiyecek pek çok şeyi var, arkadaşları ve insan sevgisiyle sarılmış ve sevdiği işi yapıyor. Fakat duyduğu korku yaptıklarından ve bulunduğu ortamdan zevk almasını engelliyor. Etrafında olan bitene karşı duyarsızlaşıyor. Zihni henüz gerçekleşmemiş bir şeyle meşgul olmaya başlıyor. Bu, ameliyat olup olmamaya karar vermek ya da öldüğü takdirde ailesi ve işleriyle ilgilenilmesini sağlayacak planlar yapmak gibi pratik konuların düşünülmesi değildir. Bu kararlar çoktan verilmiştir. Dahası, tamamen gereksiz bir şekilde ameliyatı düşünmektedir, bu da içinde bulunduğu anın keyfini çıkarmasını engellediği gibi ileride ortaya çıkacak hiçbir problemin çözümüne de katkı sağlamayacaktır.
Bu, tipik bir insan sorunudur. Korkunun sebebi çok yakındaki bir ameliyat olmayabilir. Bu, gelecek ayın kirası, savaş tehdidi ya da toplumsal bir felaket, yaşlılık için yeterli miktarda para biriktirme ya da ölümdür. “Şu anı bozan” bu şey geleceğe ait bir korku bile olmayabilir. Geçmişten gelen pişmanlık ve suçluluk duygularıyla şu anı taciz eden bir yaralanma, suç ya da bir patavatsızlık anısı bile olabilir bu. Anıların ve beklentilerin gücü insanların çoğu için öyle önemlidir ki geçmiş ve gelecek sadece şimdiki gerçeklikte değildir, ondan çok daha güçlü ve etkili olabilir. Geçmiş “aydınlatılmadıkça” ve gelecek umutla ışıldamadıkça, şu an mutlu bir şekilde yaşanamaz.
Hatırlama ve tahmin etme gücü, birbirinden bağımsız anların telaş ve kaosundan düzenli bir dizilim çıkarmak, duyarlılık adına muhteşem bir gelişmedir. Bu, bir bakıma insana yaşaması ve hayata uyum sağlaması için en olağanüstü gücü veren insan beyninin bir başarısıdır. Fakat bu gücü kullanma şeklimiz genellikle bu gücün bütün avantajlarını yok etmeye meyletmektir. Çünkü hatırlama ve tahminler yapabilme, anı tam olarak yaşamamızı engelliyorsa bu durumda bize pek de yararı olmayacaktır.
Önüme gelen yemeklerin tadını çıkaramıyorsam, haftaya ne yiyeceğimi düşünmenin yararı nedir? Gelecek hafta ne yiyeceğimi planlamaktan şu an yediğim yemeğin tadını çıkaramıyorsam, gelecek haftanın yemeği “şimdi” olduğunda yine aynı açmaz içinde olacağım.
Şu anki mutluluğum büyük oranda mutlu anı ve beklentilerimden oluşuyorsa, şu anın pek de farkında olduğum söylenemez. Beklediğim güzel şeyler olduğunda da yine anın farkında olmayacağım demektir. Geriye ve ileriye bakmaya alışmış olacağımdan şu an ve burada kalmam zorlaşacaktır. Bu durumda gelecek ve geçmişle ilgili farkındalığım içinde bulunduğum anın farkındalığını azaltıyorsa, gerçek bir dünyada yaşayıp yaşamadığımı sorgulamaya başlamam gerekmektedir.
Gelecek, er ya da geç şimdi olacağına göre, aslında anlamsız ve önemsizdir. Şimdiye dönüşmeyecek bir gelecek için plan yapmak, gelecek bana geldiğinde beni “bulamayıp”, doğrudan yüzüne bakmak yerine omzunun üstünden ötelere bakan birini bulacak olan gelecekten daha anlamsız değildir.
Anın gerçekliğinden çok beklentilerle dolu bu türden fantastik bir yaşam, tamamen para kazanmak için yaşayan işadamlarına özgü bir sorundur. Çoğu zengin insan parayı kullanmak ve onun keyfini sürmekten çok para kazanmayı ve biriktirmeyi bilir. Yaşamayı beceremezler çünkü hep yaşamaya hazırlanırlar. Geçinmek için para kazanmak yerine para kazanmak için para kazanırlar ve bu yüzden de keyif yapma zamanı geldiğinde bunu bir türlü başaramazlar. Pek çok “başarılı” insan emekli olduğunda sıkılır ve mutsuz olur ve işine geri dönerek daha genç birinin yerini almasını engellemiş olur.

Alan Watts (Güvencesizlikteki Bilgelik’den)